Niski poziom ferrytyny przy normie hemoglobiny – dlaczego wciąż czujesz zmęczenie?

Czym jest ferrytyna? 

Ferrytyna jest białkiem, którego głównym zadaniem jest magazynowanie żelaza. Można to traktować jako „zapas żelaza” organizmu. Hemoglobina z kolei jest wskaźnikiem, który ma pokazać, czy organizm ma już problem z transportem tlenu przez czerwone krwinki. 
Co to oznacza? Że poziom hemoglobiny może pozostawać jeszcze prawidłowy, za to zapasy żelaza są już wyraźnie obniżone. 

W praktyce niski poziom ferrytyny często jest pierwszym etapem rozwijającego się niedoboru żelaza lub też anemii. 

Dlaczego można się źle czuć – mimo dobrej hemoglobiny? 

Organizm wykorzystuje zgromadzone zapasy żelaza zanim w ogóle pojawi się klasyczna anemia. Gdy ferrytyna spada, ciało zaczyna „oszczędzać” żelazo do najważniejszych procesów życiowych. To właśnie moment, w którym zaczynamy odczuwać realne objawy – nawet wtedy, kiedy hemoglobina mieści się w normie laboratoryjnej. 

Objawy niskiej ferrytyny 

Niski poziom ferrytyny może powodować takie objawy jak: 

•    Wypadanie włosów 
•    Łamliwość paznokci 
•    Duszność przy wysiłku 
•    Osłabienie
•    Problemy z koncentracją 
•    Senność 
•    Przewlekłe zmęczenie 
•    Bóle głowy 
•    Uczucie zimna 
•    Pogorszenie wydolności fizycznej 

U części osób objawy są bardzo nasilone mimo tego, że pozornie morfologia wychodzi całkowicie prawidłowa. 

Skąd bierze się niski poziom ferrytyny? 

Przyczyn może być wiele i upatruje się ich zarówno w chorobach, jak i diecie. Najczęstsze powody to między innymi: 

•    Obfite miesiączki 
•    Dieta uboga w żelazo 
•    Problemy z wchłanianiem 
•    Choroby jelit 
•    Ciąża
•    Przewlekły stres 
•    Intensywny wysiłek fizyczny 
•    Przewlekłe krwawienia 
•    Restrykcyjne diety redukcyjne 

U części osób problem może rozwijać się stopniowo przez wiele miesięcy, a wtedy wszystkie objawy robią się coraz bardziej uciążliwe z biegiem czasu. 

Czy „wynik w normie” zawsze oznacza brak problemu? 

Niestety – nie zawsze. Zakresy referencyjne w laboratoriach mają bardzo szerokie normy populacyjne, ale nie dla każdego bycie blisko dolnej granicy będzie nadal optymalne. Wręcz przeciwnie. Już może oznaczać to głęboki problem, chociaż przecież nadal znajduje się w normie. 
Dlatego interpretacja wyników nie powinna opierać się na samych wskaźnikach laboratoryjnych, ale również uwzględniać objawy oraz samopoczucie i całość obrazu klinicznego. 

Jakie badania warto wykonać? 

Przy podejrzeniu niedoboru żelaza warto wybrać się na badania z krwi, które powinny objąć takie wskaźniki jak: 

•    Ferrytyna 
•    Morfologia 
•    Żelazo 
•    Transferryna
•    TIBC
•    Witamina B12 
•    Kwas foliowy 
•    CRP 
•    Badania tarczycy 

Diagnostyką najczęściej zajmuje się internista lub hematolog. 

Jak podnieść poziom ferrytyny? 

Leczenie zależy od przyczyny niedoboru. U części osób wystarczy zaledwie zmiana diety oraz suplementacja, ale u wielu osób konieczne może być wyleczenie problemu podstawowego, żeby w ogóle móc ustabilizować poziom ferrytyny i żelaza. Najczęściej stosuje się: 

•    Suplementację żelaza 
•    Dietę bogatą w żelazo 
•    Leczenie przyczyn krwawień 
•    Poprawę wchłaniania 
•    Kontrolne badania laboratoryjne 

Suplementację warto prowadzić pod kontrolą lekarza – ZAWSZE. Nadmiar żelaza również nie jest obojętny dla organizmu i może być szkodliwy. 

Dieta wspierająca poziom żelaza 

Warto uwzględnić wtedy w swojej diecie produkty, które są bogate w żelazo. Wśród nich wyróżnia się między innymi czerwone mięso, podroby, jaja, rośliny strączkowe, zielone warzywa liściaste, pestki dyni oraz produkty pełnoziarniste. 
Co ważne – pomocne jest łączenie żelaza z witaminą, co poprawia jego wchłanianie. 

Podsumowanie 

Niski poziom ferrytyny przy prawidłowej hemoglobinie może powodować wyraźne objawy i znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie. Organizm często sygnalizuje niedobory wcześniej, zanim rozwinie się pełnoobjawowa anemia.
Dlatego przewlekłego zmęczenia, osłabienia czy wypadania włosów nie warto ignorować – nawet jeśli podstawowa morfologia wygląda „dobrze”.

Bibliografia 

Camaschella C., Iron-Deficiency Anemia, New England Journal of Medicine, 2015.
World Health Organization, Iron deficiency and anaemia resources.
American Society of Hematology, Iron deficiency educational materials.
Hoffbrand A.V., Moss P.A.H., Essential Haematology, 8th edition.
Polskie Towarzystwo Hematologów i Transfuzjologów, materiały edukacyjne.