Katar – objawy, przyczyny i skuteczne sposoby leczenia

Czym jest katar? 

Katar, nazywany także nieżytem nosa, polega na nadmiernym wydzielaniu śluzu przez błonę śluzową nosa. Często temu towarzyszą inne dolegliwości, takie jak np., kichanie czy trudności w swobodnym oddychaniu. 
Produkcja wydzieliny z nosa to naturalny mechanizm obronny organizmu. Śluz pozwala wychwytywać wirusy, bakterie, alergeny oraz inne szkodliwe cząsteczki, zanim przedostaną się one do dalszych części naszego układu oddechowego. 

Najczęstsze przyczyny kataru 

Przyczyn kataru może być naprawdę wiele i chociaż najczęściej kojarzymy to z chorobami oraz alergiami – to tylko jedne z możliwości. Najczęściej za pojawienie się kataru odpowiadają bowiem: 

•    Infekcje wirusowe 
•    Alergie wziewne
•    Zapalenie zatok 
•    Kontakt z substancjami drażniącymi 
•    Zmiany temperatury
•    Suche powietrze 
•    Niektóre leki 
•    Polipy nosa 
•    Skrzywienie przegrody nosowej 

U dzieci najczęstszą przyczyną jest zazwyczaj infekcja wirusowa, ale u dorosłych już częściej spotyka się katar, który ma swoje podłoże w alergiach. 

Rodzaje kataru – co oznacza kolor wydzieliny? 

Po kolorze wydzieliny z nosa faktycznie można przypuszczać, jaka jest przyczyna kataru. Warto jednak pamiętać, że sam kolor nie potwierdzi jednoznacznie przyczyny problemu.

Wodnisty katar 

Najczęściej występuje na samym początku infekcji wirusowej lub podczas reakcji alergicznej. Wydzielina nie ma koloru – jest przejrzysta oraz rzadka. 

Gęsty biały katar 

Może pojawiać się w trakcie rozwijającej się infekcji lub przy znacznym obrzęku błony śluzowej nosa. 

Żółty lub zielony katar 

Często pojawia się w miarę trwania infekcji – zazwyczaj po kilku dniach. Wbrew popularnemu przekonaniu, nie zawsze oznacza to zakażenie bakteryjne. 

Katar z domieszką krwi 

Może być związany z podrażnieniem śluzówki, częstym wydmuchiwaniem nosa lub nadmiernym przesuszeniem błony śluzowej. 

Katar a alergia – jak to odróżnić? 

Katar alergiczny najczęściej przypomina przeziębienie, da się jednak po pewnych objawach odróżnić dokładną przyczynę. Przy alergii występują bowiem takie objawy dodatkowe jak: 

•    Napadowe kichanie
•    Świąd nosa
•    Swędzenie oczu 
•    Łzawienie
•    Wodnista wydzielina 
•    Sezonowość objawów 

W przypadku infekcji częściej pojawia się osłabienie, ból gardła, gorączka lub kaszel. 

Katar przy przeziębieniu 

Z kolei przy przeziębieniu występują zupełnie inne objawy – początkowo, zanim nawet pojawi się katar, dochodzi do uczucia drapania w gardle, kichania i katar jest znacznie bardziej wodnisty. W kolejnych dniach wydzielina ta staje się gęstsza. A tym objawom zazwyczaj towarzyszą m.in. kaszel, ból gardła, stan podgorączkowy, bóle mięśni czy osłabienie. 

W jaki sposób leczyć katar? 

Najczęściej stosuje się takie rozwiązania jak nawilżanie śluzówki nosa czy płukanie solą fizjologiczną. Bardzo ważne jest również, aby zadbać o odpoczynek i odpowiednie nawodnienie. 
Jeśli przyczyną jest alergia – wskazane jest wprowadzenie leków przeciwalergicznych oraz preparatów, które mogą zmniejszać obrzęk śluzówki, a także zaleca się ograniczenie kontaktu z alergenem. 
Jeśli katar to wynik infekcji – trzeba również zastosować jej leczenie. 

Domowe sposoby na katar 

Wiele osób chce przyspieszyć leczenie kataru – odblokować nosa i zmniejszyć ilość wydzieliny, aby móc wrócić do normalnego oddychania. Dlatego warto zastosować u siebie domowe sposoby na katar. To mogą być inhalacje, nawilżanie powietrza i regularne oczyszczanie nosa. A oprócz tego to, co już wspomnieliśmy: odpoczynek oraz odpowiednie nawodnienie. 

Jak długo trwa katar? 

Wiele tak naprawdę zależy od dokładnej przyczyny. Szacuje się, że: 

•    Katar przy przeziębieniu – trwa od 7 do 10 dni 
•    Katar alergiczny – może utrzymywać się przez cały okres kontaktu z alergenem 
•    Katar przewlekły – może trwać nawet kilka miesięcy i z całą pewnością wymaga odpowiedniej diagnostyki 

Warto zgłosić się do lekarza, jeśli katar trwa dłużej niż 10 dni i towarzyszą mu inne objawy, takie jak np. wysoka gorączka, silny ból zatok, problemy z oddychaniem, wydzielina ze znaczną ilością krwi albo wtedy, kiedy objawy regularne nawracają. 
Diagnostyką najpierw powinien zająć się lekarz rodzinny, a następnie – odpowiednio – laryngolog bądź alergolog. 

Podsumowanie 

Katar to objaw, który może mieć wiele przyczyn – od zwykłego przeziębienia po alergię czy choroby zatok. Choć często ustępuje samoistnie, przewlekłe lub nawracające dolegliwości wymagają dokładniejszej diagnostyki.

Znajomość przyczyny problemu pozwala dobrać odpowiednie leczenie i szybciej odzyskać komfort oddychania oraz codziennego funkcjonowania.

Bibliografia 

National Health Service (NHS), Common Cold and Rhinitis Resources.
American Academy of Allergy, Asthma & Immunology, Allergic Rhinitis Guidelines.
Mayo Clinic, Runny Nose Causes and Treatment.
European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps (EPOS 2020).
Polskie Towarzystwo Otorynolaryngologów Chirurgów Głowy i Szyi, materiały edukacyjne.