Terapia - czym jest i jakie są rodzaje?

Czym jest psychoterapia? 

Psychoterapia to proces, który oparty jest na regularnych spotkaniach z terapeutą, którego celem jest poprawa funkcjonowania psychicznego pacjenta. Może obejmować pracę nad wieloma zakresami: emocjami, myślami, zachowaniami oraz relacjami. W zależności od tego, jaki nurt wybierzemy, będziemy mieli do czynienia z różnymi podejściami, technikami oraz samym czasem trwania. 

Najważniejsze nurty psychoterapii 

Terapia poznawczo-behawioralna 

Terapia poznawczo-behawioralna jest jedną z najbardziej przebadanych oraz najczęściej stosowanych nurtów psychoterapii, którą można wykorzystywać do leczenia wielu różnych trudności życiowych. Ta terapia opiera się na założeniu, że nasze myśli, emocje i zachowania są ze sobą powiązane. Negatywne schematy myślenia mogą prowadzić do trudnych emocji i zachowań, które nie są adaptacyjne. Terapia ta koncentruje się na: 

•    Identyfikacji i zmianie niekorzystnych przekonań 
•    Nauce nowych sposobów reagowania 
•    Pracy w „tu i teraz” 

CBT stosuje się w leczeniu zaburzeń lękowych, depresji oraz problemów związanych ze stresem. 

Terapia psychodynamiczna 

To rodzaj terapii, która wywodzi się z klasycznej psychoanalizy jaką znamy od Freuda. Skupia się na tych procesach psychicznych, których nie jesteśmy świadomi. Zakłada więc, że wiele naszych obecnych trudności wynika z doświadczeń z przeszłości – często z dzieciństwa – oraz z nieuświadomionych konfliktów wewnętrznych. 
Proces terapeutyczny koncentruje się na: 

•    Relacji z terapeutą 
•    Analizie emocji i wzorców zachowań 
•    Zrozumieniu źródła problemów, a nie tylko ich objawów. 

To zazwyczaj terapia długoterminowa, która prowadzi do głębokich zmian w funkcjonowaniu. 

Terapia humanistyczna 

Terapia humanistyczna to z kolei rodzaj terapii, który skupia się na potencjale człowieka oraz jego zdolności do rozwoju. Podkreśla to znaczenie autentyczności, samoakceptacji oraz świadomego przeżywania swoich emocji. Terapeuta jest tutaj wsparciem, a kluczowy element to bardzo bezpieczna i akceptująca relacja na linii terapeuta – pacjent. 
To podejście sprawdza się szczególnie w pracy nad poczuciem własnej wartości oraz rozwojem osobistym. 

Terapia systemowa 

Terapia systemowa to terapia, która patrzy na problem nie przez pryzmat jednostki, ale całego systemu – związku, rodziny czy innego rodzaju relacji. Zakłada, ze trudności, jakich doświadcza jedna osoba, są związane z relacjami i dynamiką w jej otoczeniu. Dlatego terapia systemowa: 

•    Analizuje wzorce komunikacji 
•    Pomaga rozwiązywać konflikty 
•    Wspiera poprawę relacji 

Często wykorzystywana jest w terapii par oraz rodzin. 

Terapia integracyjna 

Sposób terapii, która łączy w sobie wiele różnych podejść terapeutycznych. Terapia stosuje tutaj wiele metod pracy z różnych nurtów, aby jak najlepiej dopasować to do potrzeb pacjenta – wszystko, zamiast trzymania się jednego sztywnego modelu. To podejście zyskuje coraz większą popularność, dlatego że jest maksymalnie elastyczne i zapewnia bardzo kompleksowe wsparcie. 

Jak wybrać odpowiednią terapię? 

Wybór nurtu nie zawsze jest prosty – szczególnie, że nie ma jednej „najlepszej” metody dla każdej osoby oraz każdego przypadku. Dlatego kluczowe znaczenie ma dopasowanie do indywidualnych potrzeb klienta, do jego osobowości oraz rodzaju problemu. W praktyce warto kierować się kilkoma istotnymi zasadami, które mogą ułatwić podjęcie decyzji: 

•    Przy problemach konkretnych i objawowych, dobrze sprawdza się terapia CBT 
•    Przy głębszych trudnościach emocjonalnych i powtarzalnych schematach – warto zastanowić się nad psychoanalizą 
•    W problemach z relacjami – pomocna może okazać się terapia systemowa
•    W rozwoju osobistym, pracą nad poczuciem własnej wartości, sprawdzi się podejście humanistyczne lub integracyjne. 

Niezależnie od nurtu – ogromne znaczenie zawsze będzie miała relacja z terapeutą. Poczucie bezpieczeństwa, zaufanie, odczuwanie jakiegoś rodzaju połączenia, to jeden z najważniejszych czynników skuteczności terapii. 

Czy rodzaj terapii zawsze ma znaczenie? 

Badania pokazują jasno, że terapia może być skuteczna, ale musi być spełniony warunek odpowiedniego jej dobrania do problemu oraz prowadzenie przez wykwalifikowanego specjalistę. 

Istotne są nie tylko techniki, ale również regularność spotkań, zaangażowanie pacjenta oraz jakość relacji terapeutycznej. 

Dlatego czasem ważniejsze od wyboru konkretnego nurtu jest znalezienie terapeuty, z którym pacjent czuje się komfortowo. Jeśli ktoś jednak potrzebuje wsparcia w wyborze odpowiedniego rodzaju psychoterapii – może skonsultować to najpierw z psychologiem.

Ile trwa psychoterapia? 

Długość trwania psychoterapii jest uzależniona od wielu czynników. Ma znaczenie tutaj rodzaj problemu oraz wybranego podejścia. Krótkoterminowa terapia to zdecydowanie CBT i trwa od kilku do kilkunastu miesięcy. Jeśli pacjent szuka dla siebie długoterminowego wsparcia to terapia psychodynamiczna świetnie się sprawdzi, bo może trwać nawet kilka lat. 

Proces ten jest jednak silnie indywidualny i nie ma on jednego, uniwersalnego schematu. 

Podsumowanie 

Psychoterapia to skuteczna forma wsparcia psychicznego, która może przyjmować różne formy – od krótkoterminowej pracy nad konkretnymi problemami po długotrwały proces głębokiej zmiany.
Wybór odpowiedniego nurtu zależy od wielu czynników, ale najważniejsze jest dopasowanie do potrzeb pacjenta oraz dobra relacja z terapeutą.
Niezależnie od wybranej metody, podjęcie terapii to krok w stronę lepszego zrozumienia siebie i poprawy jakości życia. 
Warto również pamiętać, że często najlepsze efekty dla połączenie psychoterapii wraz ze wsparciem psychiatry, który może zapisać odpowiednie leki. 

Bibliografia 

American Psychological Association, Understanding Psychotherapy and How It Works.
National Institute of Mental Health, Psychotherapies.
World Health Organization, Mental health care and treatment.
Norcross J.C., Lambert M.J., Psychotherapy Relationships That Work, 2018.
Corey G., Theory and Practice of Counseling and Psychotherapy, 2017.