Łuszczyca – objawy, przyczyny, rodzaje i leczenie choroby skóry

Czym jest łuszczyca? 

Łuszczyca to przewlekła choroba zapalna, która związana jest z nieprawidłową aktywnością układu odpornościowego. W jej przebiegu komórki naskórka zaczynają dzielić się zbyt szybko. Skóra nie ma czasu, aby nadążyć z prawidłowym złuszczaniem, dlatego właśnie na skórze pojawiają się czerwone ogniska, które są pokryte „łuską”. Zmiany mogą występować zarówno punktowo, jak i obejmować znacznie większe obszary ciała. Choroba ma charakter nawrotowy – czyli lepsze momenty będą się przeplatały z zaostrzeniami. 
Łuszczyca nie jest chorobą zakaźną i nie można się nią zarazić poprzez dotyk. 

Jak wygląda łuszczyca? 

Najczęściej są to dobrze odgraniczone, czerwone lub różowe ogniska, które są pokryte srebrzystą łuską. Skóra może swędzieć, piec, pękać oraz boleć. Zmiany najczęściej pojawiają się w miejscach narażonych na tarcie lub urazy, ale nie da się ukryć, że nie jest to regułą. Typowe lokalizacje łuszczycowe to między innymi: 

•    Łokcie
•    Kolana
•    Skóra głowy 
•    Okolica krzyżowa 
•    Paznokcie
•    Dłonie oraz stopy 
•    Twarz (chociaż zdecydowanie rzadziej) 
•    Fałdy skórne 
•    Okolice intymne 

U części pacjentów zmiany mogą być niewielkie, ale u innych mogą być na tyle zaawansowane, że będą obejmowały znaczny procent powierzchni ciała. 

Najczęstsze objawy łuszczycy 

Obraz choroby jest bardzo różny i będzie zależał od wielu czynników. Standardowe objawy to jednak: 

•    suche, łuszczące się ogniska,
•    zaczerwienienie skóry,
•    świąd,
•    pieczenie,
•    pękanie skóry,
•    bolesność zmian,
•    kruszenie lub rozwarstwianie paznokci,
•    pogorszenie samopoczucia psychicznego,
•    ból i sztywność stawów (u części chorych).

Objawy mogą pojawiać się sezonowo lub pod wpływem tzw. „triggerów”, czyli czynników wyzwalających. 

Rodzaje łuszczycy 

Wyróżnia się kilka postaci klinicznych łuszczycy, bo nie wygląda ona zawsze tak samo. Ze względu na to mówi się o takich rodzajach jak: 

•    Łuszczyca plackowata – najczęstsza forma choroby, która objawia się pojawianiem blaszek, które pokryte są łuską 
•    Łuszczyca kropelkowata – pojawia się nagle np. po infekcjach, a zmiany są znacznie drobniejsze oraz rozsiane po całym ciele 
•    Łuszczyca skóry głowy – przypomina łupież o bardzo silnym natężeniu, ale zmiany zazwyczaj bywają mocniej nasilone 
•    Łuszczyca paznokci – powoduje wgłębienia, przebarwienia, kruchość oraz odklejanie płytki 
•    Łuszczyca odwrócona – pojawia się w fałdach skóry, czyli pod piersiami, w pachwinach oraz pod pachami 
•    Łuszczycowe zapalenie stawów – dotyczy stawów oraz wymaga szybkiej diagnostyki 

Skąd bierze się łuszczyca? 

Dokładna przyczyna pojawiania się łuszczycy nie jest wyszczególniona – nie ma bowiem jednego czynnika, który wpływa na jej pojawienie się. Traktuje się łuszczycę jak chorobę wieloczynnikową, w której znaczenie mają takie elementy jak genetyka czy układ odpornościowy. Na pewno jednak jest szereg czynników nasilających, wśród których wyróżnia się między innymi przewlekły stres, palenie tytoniu, niektóre leki, infekcje, urazy skóry, otyłość czy silne podrażnienie skóry. Zdarza się nawet, że łuszczyca pojawia się u pacjentów ze względu na duże obciążenie psychiczne i przyjmowanie w związku z tym leki, co dla wielu osób na pewno jest informacją zaskakującą. 

Czy można odziedziczyć łuszczycę? 

Jednym z czynników są z całą pewnością predyspozycje genetyczne, ale nie oznacza to, że zawsze kolejna osoba w linii będzie chorowała. Jeśli jednak choroba w rodzinie występuje, to to ryzyko na pewno nie pozostaje obojętne i może istnieć wyższa szansa na zachorowanie. Jednak do faktycznego zachorowania dochodzą również czynniki środowiskowe. 

Jak diagnozuje się łuszczycę? 

Najczęściej rozpoznanie stawia dermatolog na podstawie obrazu skóry oraz wywiadu medycznego. W niektórych przypadkach potrzebne może być dodatkowe badanie dermatoskopowe lub biopsja skóry. Jeśli z kolei pojawia się w przebiegu choroby ból stawów – pacjent może wymagać także konsultacji reumatologa. 

Leczenie łuszczycy

Leczenie dobiera się indywidualnie, w zależności od nasilenia choroby, lokalizacji zmian oraz wpływu na codzienne życie pacjenta. Stosować można m.in. leczenie miejscowe (oparte na maściach, kremach), emolienty, fototerapię, leczenie ogólne, leki biologiczne, leczenie łuszczycowego zapalenia stanów, a często również wsparcie psychologiczne. 

Łuszczyca – pielęgnacja, dieta i styl życia 

W łuszczycy ogromne znaczenie mają trzy komponenty, abstrahując od ewentualnego leczenia medykamentami. To przede wszystkim odpowiednia pielęgnacja, dieta oraz ogólny styl życia. 
Jeśli chodzi o kwestię pielęgnacji to najważniejsze znaczenie mają letnie kąpiele zamiast gorących, natłuszczanie skóry po myciu, ostrożność w przypadku stosowaniu peelingów, noszenie przewiewnych ubrań oraz unikanie drapania, które może potęgować problem. 
Dieta, która może ograniczyć problemy w przypadku tej choroby to dieta przeciwzapalna, z ograniczoną ilością przetworzonej żywności, rzucenie palenia oraz ograniczenie alkoholu. Ważne jest również kontrolowanie stresu, regularny ruch oraz zadbanie o odpowiednią ilość snu. 

Podsumowanie 

Łuszczyca to przewlekła choroba zapalna skóry, która może wpływać nie tylko na wygląd, ale również na zdrowie ogólne i komfort psychiczny. Nie jest zakaźna i nie wynika z braku higieny.
Choć wymaga długoterminowego podejścia, nowoczesne leczenie pozwala skutecznie ograniczać objawy, zmniejszać nawroty i prowadzić normalne życie. Kluczowe znaczenie ma wczesna konsultacja dermatologiczna oraz regularna opieka specjalistyczna.

Bibliografia

American Academy of Dermatology – Psoriasis Resources
National Psoriasis Foundation – Clinical Information
European Dermatology Forum – Psoriasis Guidelines
NHS – Psoriasis Overview
Polskie Towarzystwo Dermatologiczne – materiały edukacyjne