Miażdżyca – objawy, przyczyny, leczenie i sposoby zapobiegania

Czym jest miażdżyca? 

Miażdżyca polega na stopniowym odkładaniu się w ścianach tętnic złogów tłuszczowych, cholesterolu oraz komórek zapalnych. Z czasem tworzą one tzw. blaszki miażdżycowe, które zwężają światło naczyń krwionośnych i utrudniają przepływ krwi. Jaki jest tego rezultat? Narządy oraz tkanki otrzymują znacznie mniej tlenu oraz składników odżywczych. W zaawansowanych przypadkach może dojść do całkowitego zamknięcia naczynia lub pęknięcia blaszki miażdżycowej, co zwiększa ryzyko powstawania zakrzepu. 

W jaki sposób powstaje miażdżyca? 

Proces rozwoju choroby trwa zazwyczaj wiele lat. Początkowo dochodzi do uszkodzenia śródbłonka naczyń krwionośnych, czyli ich wewnętrznej warstwy ochronnej. Następnie w ścianie naczynia zaczynają gromadzić się cząsteczki cholesterolu LDL oraz komórki zapalne. 
Z czasem tworzy się blaszka miażdżycowa, która stopniowo zwiększa swoje rozmiary. Naczynie staje się mniej elastyczne i bardziej zwężone, co utrudnia prawidłowy przepływ krwi. 

Jakie są przyczyny miażdżycy? 

Na rozwój choroby mogą wpływać różne czynniki. Najważniejsze z nich, o których najczęściej się mówi, to: 

•    Podwyższony poziom cholesterolu LDL, 
•    Nadciśnienie tętnicze,
•    Palenie papierosów, 
•    Cukrzyca,
•    Otyłość,
•    Brak aktywności fizycznej, 
•    Dieta bogata w tłuszcze nasycone oraz żywność wysokoprzetworzoną, 
•    Przewlekły stres, 
•    Wiek,
•    Predyspozycje genetyczne. 

Im więcej czynników ryzyka występuje ze sobą jednocześnie – tym większe prawdopodobieństwo tego, że dojdzie do rozwoju choroby. 

Objawy miażdżycy 

Jednym z największych problemów związanych z miażdżycą jest fakt, że przez wiele lat może ona przebiegać całkowicie bezobjawowo. Pierwsze symptomy z kolei pojawiają się dopiero wtedy, gdy zwężenie naczyń jest już znaczne. Objawy zależą od lokalizacji zmian miażdżycowych. 

Objawy, jakie mogą występować, przy miażdżycy, to: 

•    Bóle w klatce piersiowej 
•    Duszność 
•    Szybsze męczenie się 
•    Zawroty głowy 
•    Zaburzenia widzenia 
•    Problemy z pamięcią oraz koncentracją 
•    Ból nóg podczas chodzenia 
•    Uczucie zimnych kończyn 
•    Osłabienie siły mięśniowej 

Miażdżyca a zawał serca 

Jednym z najgroźniejszych powikłań miażdżycy jest zawał serca. Dochodzi do niego wtedy, gdy blaszka miażdżycowa pęka, a powstały zakrzep blokuje przepływ krwi przez tętnicę wieńcową.

To właśnie dlatego miażdżyca jest uznawana za jedną z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych.

Diagnozowanie miażdżycy 

Diagnostyka obejmuje zarówno ocenę czynników ryzyka, jak i badania obrazowe. Najczęściej wykonuje się takie badania jak: 

•    Lipidogram 
•    Pomiar ciśnienia tętniczego 
•    EKG 
•    USG Doppler naczyń 
•    Tomografia komputerowa
•    Angiografia
•    Badania poziomu glukozy 

Diagnostyką oraz leczeniem zajmuje się najczęściej kardiolog lub internista. 

Jak wygląda leczenie miażdżycy? 

Leczenie ma głównie spowolnić postępy choroby oraz zmniejszyć ryzyko powikłań. Najczęściej obejmuje więc zmianę stylu życia, redukcję masy ciała, zwiększenie aktywności fizycznej, leczenie chorób towarzyszących, stosowanie leków obniżających cholesterol, a także leczenie przeciwpłytkowe. 

W zaawansowanych przypadkach konieczne mogą być zabiegi poszerzania naczyń lub leczenie operacyjne. 

Dieta przy miażdżycy 

Jednym z najważniejszych elementów profilaktyki oraz leczenia jest odpowiednie odżywienia. Zaleca się więc zwiększenie spożycia warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych, ryb morskich oraz zdrowych tłuszczów roślinnych. 
Jednocześnie niezwykle ważne jest ograniczenie tłuszczy trans, żywności wysokoprzetworzonej, słodyczy, nadmiaru soli oraz tłustego mięsa. 

Czy można zapobiegać miażdżycy? 

Choć nie mamy wpływu na wiek czy genetykę, wiele czynników ryzyka można skutecznie kontrolować.

Profilaktyka obejmuje więc takie działania jak: 

•    Regularna aktywność fizyczna 
•    Utrzymanie prawidłowej masy ciała 
•    Niepalenie papierosów
•    Kontrolę ciśnienia tętniczego 
•    Kontrolę poziomu cholesterolu 
•    Leczenie cukrzycy 
•    Zdrową dietę 

Ważne są również regularne badania profilaktyczne, które pozwalają wykryć nieprawidłowości jeszcze zanim pojawią się objawy. 

Podsumowanie 

Miażdżyca to przewlekła choroba naczyń krwionośnych, która przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo. Nieleczona zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu oraz innych groźnych powikłań.

Dobra wiadomość jest taka, że odpowiedni styl życia, regularne badania oraz nowoczesne leczenie pozwalają skutecznie spowolnić rozwój choroby i znacząco zmniejszyć ryzyko poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Bibliografia 

World Health Organization, Cardiovascular Diseases Fact Sheets.
European Society of Cardiology, Guidelines on Cardiovascular Disease Prevention.
Libby P., The Changing Landscape of Atherosclerosis, Nature, 2021.
American Heart Association, Atherosclerosis Resources.
Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, wytyczne dotyczące profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych.