Opryszczka narządów płciowych – objawy, zakażenie, leczenie i życie z wirusem HSV

Czym jest opryszczka narządów płciowych?

Opryszczka narządów płciowych jest infekcją wirusową wywoływaną przez wirusy Herpes Simplex Virus (HSV). Zazwyczaj kojarzymy to z opryszczką, która pojawia się w okolicach ust. Jednak ten rodzaj wirusa może atakować również skórę oraz błony śluzowe okolic intymnych, powodując charakterystyczne zmiany pęcherzykowe.

Po pierwszym zakażeniu wirus przechodzi do komórek nerwowych, gdzie pozostaje w stanie utajenia. Oznacza to, że nawet po ustąpieniu objawów może ponownie się aktywować i wywołać kolejne epizody choroby, a wywołać mogą go różne rzeczy m.in. ogólne osłabienie organizmu, stres, niewielka ilość snu czy innego rodzaju czynniki, przed którymi niekiedy trudno jest się uchronić. 

Jak można zarazić się opryszczką płciową?

Do zakażenia dochodzi przede wszystkim podczas kontaktów seksualnych z osobą zakażoną.

Ryzyko zakażenia występuje podczas:

• stosunków waginalnych,
• stosunków analnych,
• seksu oralnego,
• kontaktu skóry ze skórą w okolicach intymnych,
• kontaktu z aktywnymi zmianami opryszczkowymi.

Warto pamiętać, że zakażenie jest możliwe również wtedy, gdy nie są widoczne żadne objawy. Wirus może być okresowo wydalany przez skórę i błony śluzowe bez obecności pęcherzyków.

Jak wygląda opryszczka narządów płciowych?

Pierwsze zakażenie często przebiega znacznie ciężej niż kolejne nawroty. Zazwyczaj jednak doświadczanie rozwoju opryszczki nie jest przesadnie uciążliwe - przynajmniej na samym początku. Z czasem jednak objawy mogą się nasilać i prowadzić do dyskomfortu. 

Najczęstsze objawy to:

• pieczenie okolic intymnych,
• świąd,
• ból,
• zaczerwienienie,
• drobne pęcherzyki wypełnione płynem,
• bolesne nadżerki po pęknięciu pęcherzyków,
• dyskomfort podczas oddawania moczu,
• powiększenie węzłów chłonnych pachwinowych.

Zmiany mogą pojawiać się na sromie, pochwie, prąciu, mosznie, pośladkach lub w okolicy odbytu.

Pierwsze zakażenie a nawrót opryszczki

Pierwszy epizod choroby często trwa dłużej i powoduje bardziej nasilone objawy.

Oprócz wymienionych wcześniej objawów, istnieje ryzyko, że pojawią się również: gorączka, bóle mięśni, ogólne osłabienie, bóle głowy, złe samopoczucie.

Nawroty są zwykle łagodniejsze, krótsze i obejmują mniejszy obszar skóry i czasami nie bywają aż tak dokuczliwe, jak można by sobie to wyobrażać. Nadal jednak jest to dyskomfort, przed którym lepiej się chronić i który na pewno należy leczyć. 

Co wywołuje nawroty opryszczki?

Po zakażeniu wirus pozostaje w organizmie, dlatego możliwe są kolejne epizody choroby.

Najczęstsze czynniki wyzwalające nawroty to:

• przewlekły stres,
• przemęczenie,
• infekcje,
• niedobór snu,
• osłabienie odporności,
• miesiączka,
• urazy mechaniczne,
• intensywna ekspozycja na słońce.

U niektórych osób nawroty występują kilka razy w roku, a u innych zdarzają się bardzo rzadko.

Jak diagnozuje się opryszczkę płciową?

Rozpoznanie często można postawić na podstawie charakterystycznego wyglądu zmian. W przypadku wątpliwości lekarz może zlecić badania laboratoryjne potwierdzające obecność wirusa.

Diagnostyką zajmują się najczęściej:

• ginekolog,
• urolog,
• wenerolog,
• dermatolog.

Jeśli zależy nam na czasie - warto wybrać wenerologa lub ginekologa, do których skierowanie od lekarza internisty czy lekarza rodzinnego nie jest wymagane. 

Jak wygląda leczenie opryszczki narządów płciowych?

Obecnie nie istnieje leczenie, które całkowicie usuwa wirusa z organizmu. Terapia skupia się na skróceniu czasu trwania objawów oraz ograniczeniu nawrotów.

Najczęściej stosuje się leki przeciwwirusowe zawierające: acyklowir, walacyklowir czy famcyklowir.

Im wcześniej zostanie rozpoczęte leczenie, tym większa szansa na złagodzenie przebiegu infekcji.

Opryszczka płciowa a ciąża

Szczególną uwagę należy zwrócić na zakażenie w czasie ciąży. Aktywna infekcja w okresie porodu może wiązać się z ryzykiem zakażenia noworodka. Kobiety ciężarne z opryszczką powinny pozostawać pod stałą opieką lekarza prowadzącego i informować go o wszystkich objawach choroby.

Czy można normalnie żyć z opryszczką płciową?

Tak. Choć diagnoza często wywołuje stres i niepokój, większość osób prowadzi normalne życie zawodowe, rodzinne i seksualne.

Kluczowe znaczenie mają:

• świadomość choroby,
• odpowiednia profilaktyka,
• leczenie nawrotów,
• otwarta komunikacja z partnerem,
• przestrzeganie zaleceń lekarza.

Wiele osób po pewnym czasie doświadcza coraz rzadszych nawrotów.

Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia partnera?

Ryzyko można ograniczać poprzez:

• unikanie kontaktów seksualnych podczas aktywnej infekcji,
• stosowanie prezerwatyw,
• leczenie przeciwwirusowe zalecone przez lekarza,
• informowanie partnera o zakażeniu,
• obserwację pierwszych objawów nawrotu.

Należy jednak pamiętać, że żadna metoda nie wyeliminuje ryzyka całkowicie.

Podsumowanie

Opryszczka narządów płciowych jest przewlekłą infekcją wirusową, która pozostaje w organizmie przez całe życie. Choć nie można jej całkowicie wyleczyć, odpowiednie leczenie pozwala skutecznie kontrolować objawy i ograniczać nawroty.

Wczesna diagnostyka, świadomość czynników wyzwalających oraz współpraca z lekarzem pomagają wielu osobom prowadzić normalne i aktywne życie mimo zakażenia wirusem HSV.

Bibliografia

World Health Organization, Herpes Simplex Virus Fact Sheets.
Centers for Disease Control and Prevention, Genital Herpes Guidelines.
Johnston C., Corey L., Current Concepts for Genital Herpes Simplex Virus Infection, New England Journal of Medicine, 2016.
European Centre for Disease Prevention and Control, Sexually Transmitted Infections Resources.
Polskie Towarzystwo Dermatologiczne, materiały edukacyjne dotyczące zakażeń HSV.