Różyczka. Objawy, przebieg, leczenie i kiedy jest szczególnie niebezpieczna?

Czym jest różyczka? 

Różyczka to choroba wirusowa, która przenoszona jest drogą kropelkową. Do zakażenia dochodzi przede wszystkim drogą kropelkową. Wirus łatwo przenosi się poczas bliskiego kontaktu z osobą chorą, dlatego zachorowania najczęściej rozprzestrzeniają się (i występują głównie) w przedszkolach, szkołach czy wśród domowników. 
Kobieta w ciąży, która jest zarażona różyczką, może również przenieść wirusa przez łożysko na rozwijający się płód. Taka postać zakażenia jest określana jako różyczka wrodzona. 

Okres wylęgania różyczki 

Od momentu zakażenia do pojawienia się pierwszych objawów różyczki mija zwykle od 14 do 21 dni. Najczęściej jednak mieści się to w przedziale od 16 do 18 dni. 
Osoba zakażona może zarażać innych już na kilka dni przed wystąpieniem wysypki, dlatego ograniczenie szerzenia się wirusa bywa dość trudne. 

Objawy różyczki

U dzieci zazwyczaj choroba przebiega bardzo łagodnie, a niekiedy nawet kompletnie bezobjawowo. Jeśli objawy się pojawiają to najczęściej przypominają infekcję wirusową i to w lekkim stopniu. Jednakże jednym z najbardziej charakterystycznych objawów jest wystąpienie drobnej, różowej wysypki, która najczęściej obejmuje okolice twarzy, tułowia i kończyn. 

Najczęstsze objawy choroby to: 

•    Wskazana drobna wysypka 
•    Powiększenie węzłów chłonnych
•    Stan podgorączkowy lub gorączka 
•    Złe samopoczucie 
•    Bóle stawów (najczęściej u dorosłych)

Wysypka jest bardzo drobna, a zmiany te nie swędzą (jeśli już – jest to bardzo delikatny świąd). Charakterystyczne dla wysypki różyczki jest to, że utrzymuje się bardzo krótko – najczęściej około trzech dni. 

Różyczka u dzieci a u dorosłych 

Różyczka u dzieci ma zazwyczaj bardzo łagodny przebieg i ogólny stan dziecka na przestrzeni choroby pozostaje dobry i stabilny. Z kolei u osób dorosłych różyczka jest znacznie ciężej znoszona niż u dzieci. Pojawiają się bóle mięśni, stawów oraz silniejsze objawy ogólne. Kobiety zazwyczaj chorują ciężej niż mężczyźni, a dolegliwości dotyczące stawów potrafią się u nich utrzymywać nawet do kilku tygodni od ustąpienia choroby. 

Różyczka w ciąży – dlaczego jest niebezpieczna? 

Różyczka w ciąży jest najbardziej zagrażająca dla kobiet w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze. Zakażenie może bowiem doprowadzić do poronienia, obumarcia płodu lub rozwoju zespołu różyczki wrodzonej. 
Do najczęstszych wad, które związane są z wystąpieniem różyczki u ciężarnej, są wady w rozwoju dziecka: słuchu, serca, wystąpienie zaćmy czy zaburzenia rozwoju układu nerwowego. Ryzyko powikłań jest tym większe, im we wcześniejszej fazie ciąży wystąpi zakażenie. 
Każda kobieta ciężarna, która w trakcie odnotowała spotkanie z osobą, która jest chora na różyczkę – powinna jak najszybciej skontaktować się z lekarzem prowadzącym. 

Rozpoznanie różyczki 

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie u lekarza, badaniu lekarskim i tym, czy wystąpiły charakterystyczne objawy. W wielu przypadkach lekarz może również podejrzewać różyczkę na podstawie obrazu klinicznego, ale z powodu podobieństwa do innych chorób zakaźnych, z całą pewnością konieczne okaże się zrobienie badań laboratoryjnych. 
Najczęściej oznacza się przeciwciała przeciwko wirusowi różyczki lub wykonuje się badania molekularne. 

Leczenie różyczki 

Nie istnieje leczenie przyczynowe, które mogłoby wyeliminować wirusa. Terapia polega raczej na łagodzeniu objawów i wspieraniu organizmu w walce z infekcją. 
Zaleca się po prostu odpoczynek, nawadnianie się, stosowanie leków przeciwgorączkowych oraz przeciwbólowych, jeśli występuje tylko taka potrzeba. 
Antybiotyki, jak powszechnie wiadomo, nie działają na wirusy, więc ich zapisywanie jest w tym przypadku kompletnie bezcelowe. 
Większość pacjentów odczuwa poprawę po kilku dniach. 

Powikłania różyczki 

Bardzo rzadko choroba może doprowadzić do powikłań. Wśród nich wyróżnia się chociażby bóle i obrzęki stawów, a jeszcze rzadziej – zapalenia mózgu, małopłytkowość czy zapalenie nerwów. 
Nadal najbardziej niebezpieczną sytuacją jest ta, w której to kobieta ciężarna zachoruje na różyczkę – jest to bowiem ogromne narażenie zdrowia płodu. 

Jak zapobiegać różyczce? 

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zachorowaniu są szczepienia ochronne. W Polsce szczepienie przeciw różyczce jest obowiązkowe i podawane w ramach szczepionki skojarzonej przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR).

Oprócz szczepień warto unikać kontaktu z osobami chorymi oraz przestrzegać podstawowych zasad higieny, zwłaszcza w okresie zwiększonej liczby zachorowań.

Podsumowanie

Różyczka jest wirusową chorobą zakaźną, która u większości dzieci przebiega łagodnie i ustępuje samoistnie. Nie należy jednak jej lekceważyć, ponieważ może prowadzić do poważnych powikłań u dorosłych, a przede wszystkim stanowi duże zagrożenie dla kobiet w ciąży i rozwijającego się płodu.

Najskuteczniejszą metodą ochrony pozostają szczepienia, które znacząco ograniczyły liczbę zachorowań i ciężkich powikłań związanych z tą chorobą.

Bibliografia 

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB. Szczepienia ochronne przeciw różyczce.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Rubella (German Measles).
World Health Organization (WHO). Rubella.
European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Rubella.
Polskie Towarzystwo Wakcynologii. Zalecenia dotyczące szczepień ochronnych.