Jak wywołać lub przesunąć okres? Co naprawdę działa, a które domowe sposoby są mitem?

Czy można wywołać okres? 

Nie istnieje sprawdzony domowy sposób, który pozwala wywołać miesiączkę dokładnie w wybranym terminie. Moment rozpoczęcia krwawienia zależy od przebiegu całego cyklu menstruacyjnego, a przede wszystkim od zmian stężenia hormonów. W prawidłowym cyklu po owulacji powstaje ciałko żółte, które produkuje progesteron. Jeśli nie dochodzi do ciąży, stężenie progesteronu spada, błona śluzowa macicy zaczyna się złuszczać i pojawia się miesiączka. 

Dlatego jeśli okres spóźnia się o kilka dni – nie oznacza to od razu, że należałoby go wywoływać. Niewielkie przesunięcia cyklu są naturalne i mogą występować również u całkowicie zdrowych kobiet. 

Dlaczego okres się spóźnia? 

Pierwszą możliwością, którą należy uwzględnić przy opóźniającej się miesiączce u osoby aktywnej seksualnie jest, naturalnie, ciąża. Ale to nie jest jedyna przyczyna. Termin miesiączki może zależeć również od innych czynników: 

•    Silnego lub przewlekłego stresu 
•    Intensywnego wysiłku fizycznego 
•    Znacznej utraty lub wzrostu masy ciała
•    Podróży i zmiany rytmu dnia 
•    Infekcji lub innej choroby
•    Zaburzeń hormonalnych 
•    PCOS 
•    Zaburzeń w pracy tarczycy 
•    Okresu okołomenopauzalnego (w tym perimenopauzy)
•    Stosowania lub odstawienia antykoncepcji hormonalnej.

Znaczenie ma więc nie tylko samo opóźnienie, ale również to, czy sytuacja zdarzyła się jednorazowo, czy jednak cykle stały się nieregularne przez dłuższy czas. 

Jak wywołać okres, kiedy miesiączka się spóźnia? 

Przede wszystkim należy ustalić, dlaczego miesiączka się nie pojawiła. Próba wywoływania krwawienia bez poznania przyczyny może jedynie opóźnić właściwą diagnostykę.
Jeżeli istnieje możliwość ciąży, warto w pierwszej kolejności wykonać test ciążowy. W przypadku utrzymującego się braku miesiączki lekarz może zdecydować o dalszej diagnostyce, która w zależności od sytuacji obejmuje między innymi badanie ginekologiczne, USG oraz badania hormonalne.
W niektórych przypadkach lekarz może zastosować leczenie hormonalne prowadzące do wystąpienia krwawienia po odstawieniu leku. Nie jest to jednak uniwersalny sposób na „przyspieszenie okresu”, a decyzja o leczeniu zależy od przyczyny zaburzeń cyklu.

Domowe sposoby na wywołanie okresu – czy działają? 

W internecie można znaleźć sporo porad dotyczących przesuwania cyklu za pomocą domowych metod. Witamina C, gorące kąpiele, sauna, intensywne ćwiczenia, napary ziołowe, konkretne grupy produktów spożywczych. Nie ma wystarczających dowodów naukowych, które potwierdziłyby, że którykolwiek z tych sposobów może być faktycznie skuteczny. Niektóre „naturalne” metody mogą być również dość szkodliwe np. przyjmowanie zwiększonych ilości suplementów lub ziół o niepewnym działaniu. Naturalne pochodzenie substancji nie sprawia bowiem, że jest to bezpieczna opcja. Dlatego lepiej zastosować zupełnie inne rozwiązania – takie, które są przebadane naukowo. 

Jak opóźnić okres? 

W przeciwieństwie do przyspieszania miesiączki jej opóźnienie jest możliwe przy wykorzystaniu metod hormonalnych. Sposób postępowania zależy przede wszystkim od tego, czy kobieta już stosuje antykoncepcję hormonalną, a jeśli tak, jaki konkretnie preparat przyjmuje.
Nie powinno się jednak samodzielnie modyfikować schematu stosowania leków hormonalnych na podstawie porad znalezionych w internecie. Poszczególne preparaty różnią się składem oraz sposobem stosowania.
Jeśli miesiączka ma zostać przesunięta ze względu na urlop czy inne wydarzenie, najlepiej zaplanować to wcześniej. Pozwala to lekarzowi dobrać odpowiednią metodę i wyjaśnić dokładny sposób jej zastosowania.

Przesuwanie okresu tabletkami antykoncepcyjnymi 

U kobiet stosujących niektóre rodzaje złożonej antykoncepcji hormonalnej możliwe jest opóźnienie krwawienia z odstawienia poprzez odpowiednią modyfikację przerwy między kolejnymi opakowaniami.
Nie oznacza to jednak, że każdy preparat stosuje się w identyczny sposób. Schemat zależy między innymi od rodzaju tabletek i liczby zawartych w opakowaniu tabletek aktywnych oraz placebo. Dlatego przed przesunięciem krwawienia należy sprawdzić informacje dotyczące konkretnego preparatu i skonsultować sposób postępowania z lekarzem lub farmaceutą.
Warto również zaznaczyć, że krwawienie pojawiające się podczas przerwy w stosowaniu złożonych tabletek antykoncepcyjnych jest krwawieniem z odstawienia, a nie klasyczną miesiączką wynikającą z naturalnego cyklu owulacyjnego.

Przesuwanie okresu bez stosowania antykoncepcji 

Jeżeli kobieta nie stosuje antykoncepcji hormonalnej, lekarz może w określonych sytuacjach rozważyć krótkotrwałe zastosowanie leku hormonalnego w celu opóźnienia krwawienia. Najczęściej wykorzystuje się w tym celu odpowiednio dobrany progestagen.
Takie leczenie wymaga wcześniejszej konsultacji, ponieważ lekarz musi wykluczyć przeciwwskazania oraz ustalić właściwy moment rozpoczęcia stosowania preparatu. Lek trzeba zacząć przyjmować zanim pojawi się miesiączka, dlatego nie warto odkładać konsultacji do dnia spodziewanego krwawienia.
Co istotne, lek stosowany jedynie w celu przesunięcia miesiączki nie powinien być automatycznie traktowany jako metoda antykoncepcji.

Czy przesuwanie miesiączki jest bezpieczne? 

U większości zdrowych kobiet odpowiednio dobrane hormonalne przesunięcie krwawienia może być bezpieczne. Nie ma medycznej konieczności, aby krwawienie z odstawienia podczas stosowania złożonej antykoncepcji hormonalnej występowało każdego miesiąca.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba może bezpiecznie zastosować dowolny preparat hormonalny. Przeciwwskazania zależą od rodzaju leku i mogą obejmować między innymi niektóre choroby układu krążenia, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, choroby wątroby czy określone nowotwory hormonozależne.
Dlatego dobór metody powinien uwzględniać indywidualny stan zdrowia oraz inne przyjmowane leki.

Kiedy brak miesiączki oznacza konieczność konsultacji? 

Jednorazowe przesunięcie miesiączki o kilka dni nie musi oznaczać choroby. Jeśli jednak brak krwawienia się przedłuża, problem regularnie powraca albo okres stał się znacznie dłuższy, niż zwykle – warto poszukać przyczyny. Konsultacja z lekarzem będzie więc wskazana w takich przypadkach: 

•    Miesiączka nie pojawia się przez kilka kolejnych cykli
•    Wcześniej regularne cykle stały się nagle nieregularne
•    Występują bardzo obfite lub nietypowe krwawienia
•    Brakowi miesiączki towarzyszą inne niepokojące objawy 
•    Istnieje możliwość ciąży, a wynik testu jest niejednoznaczny 
•    Zaburzenia pojawiły się po rozpoczęciu lub zakończeniu stosowania leków 

W takich przypadków zaleca się wizytę u lekarza, aby ustalić, dlaczego cykl się zmienił. 

Podsumowanie 

Nie istnieje skuteczny i przewidywalny domowy sposób pozwalający przyspieszyć miesiączkę o kilka dni. Witamina C, gorąca kąpiel, zioła czy intensywne ćwiczenia nie mają potwierdzonego działania pozwalającego sterować terminem krwawienia.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku opóźnienia okresu. Jest ono możliwe przy zastosowaniu odpowiednio dobranych metod hormonalnych. U kobiet przyjmujących antykoncepcję hormonalną może wymagać modyfikacji schematu stosowania konkretnego preparatu, natomiast osoby niestosujące antykoncepcji mogą w określonych sytuacjach otrzymać od lekarza lek hormonalny przeznaczony do krótkotrwałego przesunięcia krwawienia.
Jeżeli natomiast miesiączka spóźnia się bez wyraźnej przyczyny, najważniejsze jest ustalenie powodu zaburzenia cyklu, a nie próba samodzielnego wywoływania krwawienia.

Bibliografia 

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników. Rekomendacje dotyczące antykoncepcji hormonalnej.
Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare (FSRH). Combined Hormonal Contraception.
Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare (FSRH). Progestogen-only Pills.
National Health Service (NHS). How can I delay my period?
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). General Approaches to Medical Management of Menstrual Suppression.
World Health Organization (WHO). Family Planning: A Global Handbook for Providers.