Jęczmień na oku. Objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Czym jest jęczmień na oku? 

Jęczmień jest miejscowym stanem zapalnym w obrębie powieki, najczęściej związany z zakażeniem bakteryjnym. Zmiana rozwija się w okolicy gruczołów łojowych lub mieszków włosowych rzęs.
Najczęściej odpowiadają za niego bakterie z rodzaju gronkowców, które naturalnie mogą występować na skórze. Do problemu dochodzi wtedy, kiedy bakterie dostaną się do ujścia gruczołu lub mieszka włosowego i wywołają stan zapalny. W zależności od lokalizacji wyróżnia się dwa jego rodzaje: zewnętrzny oraz wewnętrzny. 

Jęczmień zewnętrzny i wewnętrzny – czym się różnią? 

Jęczmień zewnętrzny rozwija się bliżej brzegu powieki, najczęściej w okolicy mieszka rzęsy lub gruczołu łojowego. Zwykle jest dobrze widoczny i przypomina niewielką krostkę lub ropny guzek. 
Jęczmień wewnętrzny powstaje głębiej, w obrębie gruczołów tarczkowych powieki. Może powodować większy obrzęk i ból, a sama zmiana nie zawsze jest łatwo widoczna z zewnątrz. 

Oba rodzaje mogą ustąpić samoistnie, ale jęczmień wewnętrzny częściej wymaga konsultacji okulistycznej. 

Objawy jęczmienia 

Objawy zazwyczaj pojawiają się dość szybko. Najczęściej dotyczą jednej powieki i mają charakter miejscowy. Do typowych objawów należą między innymi: 

•    Bolesny guzek na powiece 
•    Zaczerwienienie
•    Obrzęk
•    Tkliwość przy dotyku
•    Uczucie ciała obcego w oku 
•    Łzawienie
•    Zwiększona wrażliwość na światło 
•    Niewielka ilość ropnej wydzieliny. 

U części osób obrzęk może obejmować większą część powieki, szczególnie przy jęczmieniu wewnętrznym. 

Od czego robi się jęczmień?

Najczęstsza przyczyna to zakażenie bakteryjne, ale istnieją czynniki zwiększające ryzyko jego wystąpienia. Są to między innymi: 

•    Dotykanie oczu brudnymi rękami 
•    Niedokładny demakijaż
•    Spanie w makijażu 
•    Noszenie soczewek bez odpowiedniej higieny
•    Używanie przeterminowanych kosmetyków
•    Łojotokowe zapalenie skóry
•    Cukrzyca
•    Trądzik różowaty

U niektórych osób jęczmienie mają tendencję do tego, aby nawracać – szczególnie, jeśli współistnieją przewlekłe choroby skóry lub zaburzenia funkcjonowania gruczołów powiek. 

Czy jęczmieniem można się zarazić? 

Sam jęczmień nie jest uznawany za chorobę zakaźną, którą łatwo można przenieść z człowieka na człowieka. Jednakże bakterie zawarte w wydzielinie mogą zostać przeniesione przez kontakt z rękami, ręcznikami czy kosmetykami. 
Dlatego podczas występowania jęczmienia warto szczególnie dbać o higienę, nie pocierać oczu oraz nie dzielić się kosmetykami do makijażu. 

Leczenie jęczmienia 

W większości przypadków jęczmień ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni i nie wymaga specjalistycznego leczenia.

Podstawą postępowania są ciepłe okłady wykonywane kilka razy dziennie. Ciepło pomaga rozluźnić wydzielinę zalegającą w gruczole i ułatwia jego opróżnienie. Okład powinien być ciepły, ale nie gorący, aby nie podrażnić skóry.

Nie należy samodzielnie wyciskać ani nakłuwać jęczmienia. Może to doprowadzić do rozszerzenia zakażenia na okoliczne tkanki.

Domowe sposoby na jęczmień 

Najbezpieczniejszym domowym sposobem są właśnie ciepłe, wilgotne okłady. Można je wykonywać przez kilka lub kilkanaście minut kilka razy dziennie.

Pomocne jest także delikatne oczyszczanie brzegów powiek i rezygnacja z makijażu do czasu ustąpienia objawów.

Nie ma natomiast dobrych podstaw medycznych do stosowania popularnych metod takich jak pocieranie powieki złotą obrączką. Taki sposób nie leczy przyczyny problemu, a dodatkowe pocieranie może zwiększać podrażnienie i ryzyko nadkażenia.

Czy można przebić jęczmień? 

Nie. Jęczmienia pod żadnym pozorem nie powinno się samodzielnie przekuwać, wyciskać ani nacinać. Chociaż zmiana przypomina małą krostę, absolutnie zwykłą, manipulowanie przy niej może doprowadzić do rozszerzenia zakażenia, uszkodzenia powieki lub powstania większego stanu zapalnego. 
Jeśli jęczmień nie opróżnia się samoistnie i utrzymuje się przez dłuższy czas, powinien ocenić go okulista. 

Jęczmień a gradówka – jak to rozróżnić? 

Jęczmień i gradówka mogą wyglądać podobnie, ale są to różne problemy.

Jęczmień jest zwykle bolesny, zaczerwieniony i związany z ostrym stanem zapalnym. Gradówka natomiast powstaje w wyniku zablokowania gruczołu tarczkowego i często ma postać twardszego, niebolesnego guzka.

Gradówka może rozwinąć się także po przebytym jęczmieniu, jeśli gruczoł nie opróżni się całkowicie.

Jak zapobiegać nawrotom jęczmienia? 

Najważniejsza jest prawidłowa higiena okolic oczu. Warto regularnie usuwać makijaż, nie dotykać oczu brudnymi rękami i przestrzegać zasad higieny podczas korzystania z soczewek kontaktowych.

Jeśli jęczmienie powracają często, warto skonsultować się z okulistą. Nawracające zmiany mogą współwystępować z przewlekłym zapaleniem brzegów powiek, dysfunkcją gruczołów Meiboma czy innymi chorobami wymagającymi leczenia.

Podsumowanie

Jęczmień na oku to najczęściej łagodny, miejscowy stan zapalny powieki związany z zakażeniem bakteryjnym. Typowymi objawami są bolesny guzek, zaczerwienienie i obrzęk. W większości przypadków zmiana ustępuje samoistnie, a podstawą postępowania są regularne ciepłe okłady i odpowiednia higiena.

Jęczmienia nie należy samodzielnie wyciskać ani przekłuwać. Jeśli zmiana utrzymuje się przez dłuższy czas, często nawraca lub towarzyszą jej objawy takie jak nasilony obrzęk, gorączka albo zaburzenia widzenia, konieczna jest konsultacja okulistyczna.

Bibliografia

American Academy of Ophthalmology. Stye (Hordeolum).
National Health Service (NHS). Stye.
Mayo Clinic. Stye (sty) – Symptoms and causes.
MSD Manual Professional Edition. Chalazion and Hordeolum.
Polskie Towarzystwo Okulistyczne. Materiały dotyczące chorób powiek.