Rodzaje e-recept. Czym różnią się recepty? Rpw, Rz, recepta roczna i inne oznaczenia

Czym jest e-recepta? 

E-recepta to elektroniczna wersja poprzedniczki – recepty papierowej. Dokument ten wystawiany jest przez lekarza lub inną uprawnioną osobę i upoważnia on do wykupienia leków w aptece. Po jej wystawieniu pacjent dostaje: 

•    Czterocyfrowy kod SMS, 
•    Wiadomość e-mail (jeśli została aktywowana)
•    Dokument w IKP (Internetowym Koncie Pacjenta) 
•    Możliwość odczytu w aplikacji mojeIKP. 

Farmaceuta ma kilka sposobów na to, jak zrealizować tę receptę: poprzez kod z SMS-a i numer PESEL lub przez zeskanowanie kodu QR. 

Jakie rodzaje recept funkcjonują w Polsce? 

W praktyce pacjent może spotkać si z kilkoma rodzajami recept, które różnią się zasadami realizacji oraz swoim przeznaczeniem. Mogą skorzystać między innymi z takich e-recept: 

•    Standardowa e-recepta 
•    Recepta roczna 
•    Recepta na leki refundowane 
•    Recepta na leki narkotyczne i psychotropowe (Rpw)
•    Recepta farmaceutyczna 
•    Recepta pro auctore i pro familiae 
•    Recepta transgraniczna 

Czym dokładnie się one różnią i co nam dają? 

Standardowa e-recepta 

To najczęściej wystawiany rodzaj. Lekarz może na niej przepisać większość stosowanych na co dzień leków, między innymi antybiotyki, leki przeciwbólowe, leki diabetologiczne, hormonalne czy preparaty przeciwalergiczne. Nie jest to jednak koniec długiej listy leków, które mogą się na tej recepcie znaleźć. Standardowa e-recepta może obejmować jeden lub kilka produktów leczniczych. 

Recepta roczna 

W przypadku chorób przewlekłych, które wymagają leczenia ciągłego – można wystawić receptę roczną, nawet na 12 miesięcy. Rozwiązanie to ułatwia pacjentom, którzy mają regularną terapię, wykupowanie leków. Z tego powodu nie muszą co miesiąc mieć wystawianej recepty. Rozwiązanie to stosuje się u osób, które chorują na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, astmę czy inne choroby przewlekłe. 

Ale to nie oznacza, że pacjent otrzymuje od razu wszystkie opakowania leku. Leki są wydawane zgodnie z obowiązującymi przepisami – w ilości, która przysługuje na dany miesiąc. 

Recepta refundowana 

Receptę można również wystawić z refundacją Narodowego Funduszu Zdrowia. O wysokości odpłatności decydują między innymi takie elementy jak: 

•    Wskazania refundacyjne 
•    Wiek pacjenta 
•    Obowiązujące przepisy 
•    Rozpoznanie medyczne 

Nie każdy lek może być refundowany w każdej sytuacji klinicznej. Muszą istnieć ku temu jednoznaczne przesłanki. 

Recepta Rpw – leki narkotyczne i psychotropowe 

Recepta, która oznaczona jest symbolem Rpw to recepta, która dotyczy leków, które zawierają środki odurzające lub substancje psychotropowe. Obowiązują przy niej szczególne zasady, które dotyczą takich elementów jak: 

•    Wystawianie 
•    Ilości przepisywanych leków 
•    Okres ważności 
•    Sposób realizacji 

Do tej grupy zalicza się niektóre silne leki przeciwbólowe, ale również wybrane produkty, które stosuje się m.in. w neurologii czy psychiatrii. Jednak lekarz (szczególnie psychiatra czy neurolog) przed wystawieniem takiej recepty musi dokładnie i szczegółowo ocenić wskazania do wystawienia takiego medykamentu. 

Recepta farmaceutyczna 

W określonych sytuacjach to farmaceuta może wystawić receptę pacjentowi. O jakich przypadkach dokładnie mowa? Na przykład przy zagrożeniu życia lub konieczności bezwzględnego zapewnienia ciągłości leczenia. Recepta farmaceutyczna ma jednak bardzo ograniczony zakres, więc nigdy nie zastąpi konsultacji lekarskiej. 

Recepta transgraniczna 

Recepta transgraniczna umożliwia wykupienie określonych leków na terenie Unii Europejskiej. Nie wszystkie produkty lecznicze mogą być jednak realizowane na jej podstawie, a co istotne – nie w każdym kraju na terenie Unii będziemy mogli taką receptę zrealizować. 
Zakres dostępnych leków zależy od przepisów, jakie obowiązują w danym państwie. 

Ważności e-recepty 

Również ze względu na długość terminu e-recepty, można je podzielić na różne grupy. Najczęściej stosuje się terminy 30 dni, ale w przypadku niektórych antybiotyków może być to okres 7 dni, a w przypadku preparatów immunologicznych wykonywanych indywidualnie – okres wydłuża się do 120 dni. Jest również recepta roczna, której możliwość realizacji i długość trwania wypisuje się do 365 dni. 
Lekarz ma również taką możliwość, jak wpisanie późniejszej daty rozpoczęcia realizacji recepty. 

E-recepta – realizacja częściowa 

E-recepta nie musi być realizowana w całości. Jeśli jest tam więcej opakowań, niż potrzebujemy albo na recepcie mamy więcej niż jeden lek, to możemy zdecydować o tym, jaki lek wykupujemy i w jakiej ilości opakowań. 
Obecnie wiele recept można również częściowo realizować w różnych podmiotach farmaceutycznych, ale warto upewnić się, jak jest dokładnie w przypadku konkretnego leku. 

Czy lekarz online może wypisać e-receptę? 

Tak, podczas konsultacji stacjonarnej, ale również podczas teleporady, lekarz może wystawić ten sam rodzaj e-recepty, jeśli tylko - po przeprowadzeniu wywiadu medycznego oraz ocenie stanu zdrowia - uzna, że istnieją wskazania medyczne do zastosowania danego leku. Sama prośba pacjenta nie oznacza jednak automatycznego otrzymania recepty – lekarz zawsze ma prawo, w przypadku wątpliwości, odrzucić wystawienie recepty. 

Lekarz na wizycie online może także wystawić L4. 

Kiedy lekarz może odmówić wystawienia recepty? 

Lekarz ma obowiązek kierować się aktualną wiedzą medyczną oraz bezpieczeństwem pacjenta.

Może odmówić wystawienia recepty między innymi wtedy, gdy:

•    nie ma wskazań medycznych,
•    istnieją przeciwwskazania do stosowania leku,
•    konieczna jest wcześniejsza diagnostyka,
•    istnieje ryzyko działań niepożądanych lub interakcji z innymi lekami.

Podsumowanie 

E-recepty znacząco ułatwiły dostęp do leczenia i usprawniły funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia. Choć dla pacjenta najważniejszy jest zwykle kod umożliwiający wykupienie leku, warto wiedzieć, że istnieje kilka rodzajów recept różniących się zasadami wystawiania oraz realizacji.

Znajomość podstawowych zasad dotyczących recept pozwala sprawniej korzystać z opieki medycznej i uniknąć problemów podczas realizacji leków w aptece.

Bibliografia 

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne.
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie recept.
Centrum e-Zdrowia. E-recepta – informacje dla pacjentów.
Naczelna Izba Aptekarska. Materiały dotyczące realizacji recept.