Recepta transgraniczna. Co to jest i jak działa?

Czym jest recepta transgraniczna? 

Recepta transgraniczna to recepta, która może zostać zrealizowana w innym państwie należącym do Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Jej funkcjonowanie wynika z przepisów unijnych dotyczących transgranicznej opieki zdrowotnej. Celem tych regulacji jest umożliwienie pacjentom kontynuowania leczenia niezależnie od miejsca pobytu.

Z tego rodzaju recepty korzystają więc osoby: 

•    przebywająca czasowo za granicą 
•    pracujące w innym państwie UE 
•    studiujące za granicą 
•    podróżujące służbowo 
•    mieszkające przy granicy i korzystające z opieki medycznej w różnych krajach 

Na czym polega recepta transgraniczna? 

W praktyce to zwyczajna recepta, która jest wystawiona z dodatkowymi wymaganiami, które określają przepisy unijne. Najważniejsze, aby farmaceuta mógł jednoznacznie zidentyfikować takie dane jak imię i nazwisko pacjenta, lekarza wystawiającego receptę, przepisany lek i sposób jego dawkowania. 

Dlatego na recepcie powinny znajdować się wyłącznie nazwy handlowe leków, które są charakterystyczne dla jednego kraju. W wielu przypadkach stosuje się po prostu nazwę międzynarodową substancji czynnej. 

Kto może wystawić receptę transgraniczną? 

Receptę może wystawić każdy lekarz, który posiada prawo wykonywania zawodu w Polsce. Może to być lekarz POZ, specjalista np. nefrolog, lekarz prowadzący leczenie przewlekłe lub lekarz udzielający teleporady. 

Czy lekarz online może wystawić receptę transgraniczną? 

Tak, zarówno lekarz na wizycie stacjonarnej, jak i podczas teleporady, może wystawić receptę. Ważne jest jednak to, żeby istniały wskazania do kontynuacji leczenia – dopiero wtedy możliwe jest wystawienie recepty. Należy pamiętać o tym, że poprzedzone powinno być to wywiadem medycznym. 

W jakich krajach można zrealizować receptę transgraniczną? 

Co do zasady recepty transgraniczne funkcjonują w krajach Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego, co obejmuje między innymi: 

•    Niemcy 
•    Czechy 
•    Słowację 
•    Francję 
•    Hiszpanię 
•    Włochy 
•    Austrię
•    Holandię
•    Belgię
•    Szwecję 
•    Danię 
•    Finlandię
•    Portugalię

Niektóre państwa mogą jednak stosować własne przepisy dotyczące określonych grup leków. 

Jakie informacje musi zawierać e-recepta transgraniczna? 

Aby recepta mogła być zrealizowana za granicą, musi mieć niezbędny komplet danych – identyfikujących pacjenta, lekarza oraz przepisany produkt leczniczy. Oznacza to, że powinny znaleźć się na niej takie dane jak: 

•    imię i nazwisko pacjenta 
•    data urodzenia
•    dane lekarza
•    kwalifikacje zawodowe lekarza
•    dane kontaktowe
•    data wystawienia
•    nazwa substancji czynnej 
•    postać leku 
•    dawka
•    sposób dawkowania
•    ilość leku

Im bardziej precyzyjnie została przygotowana recepta – tym mniejsze ryzyko problemów podczas realizacji. 

Czy wszystkie leki można wykupić za granicą? 

Nie i jest to jeden z najważniejszych aspektów, o których każdy pacjent powinien wiedzieć. Recepta transgraniczna nie obejmuje wszystkich produktów leczniczych. Najczęściej nie można, na jej podstawie, wykupić:

•    Leków zawierających środki odurzające 
•    Leków psychotropowych (w większości) 
•    Preparatów recepturowych 
•    Wybranych produktów objętych szczególnymi regulacjami krajowymi 

Ponadto dany lek może być po prostu niedostępny na rynku konkretnego państwa. 

Czy nazwa handlowa leku ma znaczenie? 

Tak. W różnych krajach ten sam lek może być sprzedawany pod zupełnie inną nazwą handlową.

Dlatego podstawowe znaczenie ma substancja czynna, a nie nazwa producenta. Przykładowo pacjent przyjmujący konkretny preparat w Polsce może otrzymać w Niemczech lub Hiszpanii lek o innej nazwie, ale zawierający identyczną substancję aktywną.

Jak zrealizować receptę za granicą? 

Proces jest zwykle prosty. Pacjent zgłasza się do apteki z receptą transgraniczną, a farmaceuta:

•    weryfikuje dokument,
•    sprawdza dostępność leku,
•    wydaje odpowiedni preparat lub jego odpowiednik,
•    informuje o sposobie stosowania.

W niektórych krajach farmaceuta może poprosić o dokument tożsamości.

Czy recepta transgraniczna jest refundowana? 

Najczęściej pacjent najpierw pokrywa pełny koszt zakupu leku, a dopiero później może ubiegać się o zwrot kosztów zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Refundacja zależy od:

•    kraju zakupu,
•    rodzaju leku,
•    przepisów NFZ,
•    spełnienia wymogów formalnych.

Nie każda recepta będzie uprawniała do zwrotu kosztów.

Leku nie ma w zagranicznej aptece – co robić? 

Może się zdarzyć, że konkretny preparat nie jest dostępny.

W takiej sytuacji farmaceuta może:

•    zaproponować odpowiednik
•    sprowadzić lek
•    poinformować o możliwości realizacji w innej aptece.

Nie zawsze jednak możliwa jest zamiana preparatu bez konsultacji z lekarzem.

Najczęstsze problemy przy realizacji recepty transgranicznej

Do najczęściej spotykanych należą:

•    brak dostępności konkretnego preparatu
•    różnice w nazwach handlowych
•    odmienne przepisy krajowe
•    brak możliwości wydania określonych leków
•    niepełne dane na recepcie.

Większości tych problemów można uniknąć dzięki odpowiedniemu przygotowaniu recepty jeszcze przed wyjazdem.

Podsumowanie 

Recepta transgraniczna ułatwia pacjentom dostęp do leczenia podczas pobytu w innych państwach Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Dzięki niej możliwa jest kontynuacja terapii bez konieczności ponownej wizyty u lekarza w kraju pobytu.

Warto jednak pamiętać, że nie wszystkie leki mogą być wydawane na jej podstawie, a zasady refundacji oraz realizacji mogą różnić się w zależności od państwa. Przed wyjazdem dobrze jest skonsultować się z lekarzem i upewnić się, że dokumentacja medyczna została odpowiednio przygotowana.

Bibliografia 

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie recept.
Narodowy Fundusz Zdrowia. Leczenie planowane za granicą i recepty transgraniczne.
Centrum e-Zdrowia. Informacje dotyczące e-recept i recept transgranicznych.
European Commission. Cross-border healthcare in the European Union.