Objawy depresji – kiedy to jeszcze stres, a kiedy już choroba?

Czym różni się stres od depresji? 

Stres to naturalna reakcja organizmu na trudne sytuacje, przeciążenie czy presję. W wielu przypadkach objawy stresu uspokajają się i zmniejszają po wprowadzeniu odpoczynku, rozwiązania stresującej sytuacji lub w przypadku poprawy sytuacji życiowej. 
Depresja jednak działa zupełnie inaczej. Objawy utrzymują się przed dłuższy czas i to niezależnie od okoliczności życiowych, a dodatkowo mają ogromny wpływ na wiele obszarów życia. Sam smutek to zaledwie jedna składowa – a dochodzą do tego również utrata odczuwania przyjemności, przewlekłe wyczerpanie oraz zmiany w funkcjonowaniu organizmu. 

Najczęstsze objawy depresji 

Objawy depresji mogą wyglądać różnie w zależności od osoby, u której zaczyna się ona manifestować. Niekiedy doświadcza się pojedynczych objawów, a innym razem jest to wiele objawów na raz. Wśród tych, które występują najczęściej, wskazuje się: 

•    Przewlekły smutek 
•    Poczucie pustki 
•    Utrata motywacji 
•    Brak energii i problemy z koncentracją 
•    Drażliwość
•    Wycofanie
•    Poczucie winy 
•    Obniżona samoocena 
•    Zmiany apetytu
•    Przewlekłe zmęczenie
•    Trudności z podejmowaniem decyzji 

Jeśli dotychczas nie doświadczaliśmy tego typu objawów – jak tylko zaczną się pojawiać i nasilać, należy natychmiast zgłosić się do odpowiedniego specjalisty. 

Fizyczne objawy depresji 

Chociaż depresja jest „chorobą umysłu” to daje bardzo dużo objawów z ciała. To niemalże nieskończone źródło różnego rodzaju cierpień fizycznych. Wiele osób przez depresję szuka przez miesiącami przyczyn, rozpatrując różne choroby, które mogły do tego doprowadzić. A standardowe bóle fizyczne to między innymi:

•    Bóle głowy 
•    Napięcie mięśni
•    Bóle brzucha 
•    Problemy trawienne 
•    Kołatanie serca 
•    Uczucie ciężkości ciała 
•    Przewlekłe osłabienie 

Kiedy obniżony nastrój to już depresja? 

Każdy człowiek na przestrzeni swojego życia doświadcza gorszych momentów. Problem jednak pojawia się wtedy, kiedy te wszystkie nastroje utrzymują się przez dłuższy czas, wpływają na poprawne funkcjonowanie, relacje, sen, pracę i realnie pogarszają jakość życia. 
Szczególnie niepokojąca powinna być utrata zdolności do radości z rzeczy, które wcześniej sprawiały przyjemność. 

Depresja wysokofunkcjonująca – dlaczego nie widać jej na pierwszy rzut oka? 

Nie każda osoba z depresją jest oczywistym przypadkiem. Niektóre osoby z depresją nadal normalnie funkcjonują, pracują i nie wycofuje się z życia. Nadal wykonują swoje obowiązki, spotykają się ze znajomymi i rodziną, pozornie utrzymują swoje standardowe tempo życia. Jednocześnie wewnętrznie mogą odczuwać ogromny ciężar – zmęczenie, pustkę, przeciążenie psychiczne. Ta forma depresji często pozostaje niezauważana dla otoczenia. 

Skąd bierze się depresja a skąd stres? 

Stres to takie odczucie, które zazwyczaj jest wywoływane przez konkretną sytuację, trudność lub zmęczenie. Z depresją – nie ma jednej przyczyny. To często połączenie wielu elementów, a czasami bardzo mocne nasilenie jednego z nich. 
Najczęstsze przyczyny rozwoju depresji to między innymi: 

•    Przewlekły stres 
•    Trudne doświadczenia życiowe 
•    Przeciążenie psychiczne 
•    Problemy hormonalne 
•    Predyspozycje genetyczne 
•    Traumatyczne wydarzenia
•    Samotność
•    Przewlekłe choroby 
•    Zaburzenia neuroprzekaźników. 

Często rozwój choroby to połączenie kilku czynników. Dlatego często depresja potrafi być leczona bardzo długo, a niekiedy nawet bez zadowalającego efektu. Warto jednak próbować. 

Diagnozowanie depresji 

Rozpoznanie stawia najczęściej psychiatra lub psycholog po dokładnym wywiadzie dotyczącym objawów i codziennego funkcjonowania. Czasami konieczne może być również wykonanie badań laboratoryjnych, aby jednoznacznie stwierdzić, czy powodem samopoczucia nie są inne przyczyny np. choroby, niedobory czy problemy hormonalne. 

Jak leczyć depresję? 

Leczenie zależy od tego, jak nasilone są objawy, jak bardzo zaawansowana jest depresja oraz od indywidualnej sytuacji pacjenta. Najczęściej to połączenie psychoterapii i farmakoterapii, ale w niektórych przypadkach zaleca się również dodatkowe działania. Warto także zadbać o swoją dietę, budowanie poczucia własnej wartości, regulowania emocji oraz regulowanie stresu i regularny sen. 

A jak radzić sobie ze stresem? 

Przewlekły stres to nie zawsze prosta droga do depresji, chociaż może do niej doprowadzić albo zwiększyć ryzyko pogorszenia się samopoczucia psychicznego. Dlatego że organizm, który funkcjonuje przez długi czas w stanie napięcia stopniowo traci swoją zdolność do regeneracji. Pojawia się zmęczenie, problemy ze snem, drażliwość czy trudność z tym, aby wyłączyć swoją głowę. 
Dlatego bardzo ważne jest zauważanie wszystkich sygnałów, które wysyła nam nasze ciało. A co ważniejsze – należy regularnie dbać o swój układ nerwowy. Jak można sobie z tym stresem radzić? 

•    Regularnie odpoczywać i pilnować godzin snu 
•    Zastosować aktywność fizyczną
•    Zadbać o odpowiednią dietę, bogatą w niezbędne składniki i minerały 
•    Regularne nawodnienie 
•    Stawianie granic i zmniejszenie obciążania się psychicznie 
•    Ograniczenie alkoholu i kofeiny 
•    Ograniczenie przebodźcowania 
•    Kontakt z osobami bliskimi 

Duże znaczenie ma również praca nad swoimi emocjami. Jeśli jednak stres nadal się utrzymuje i zaczyna mocno wpływać na codzienne życie – wizyta u psychologa lub psychoterapeuty może okazać się niezbędna. 

Podsumowanie 

Depresja to choroba, która może wpływać zarówno na psychikę, jak i na ciało. Nie jest chwilowym smutkiem, spadkiem motywacji, ale stanem, który wymaga zrozumienia i odpowiedniego wsparcia. Dzięki odpowiednim działaniom naprawdę można poradzić sobie z depresją. 

Bibliografia 

World Health Organization, Depression fact sheets and mental health resources.
American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5).
National Institute of Mental Health, Depression resources.
Beck A.T., Cognitive Therapy of Depression.
Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, materiały dotyczące depresji.