Jak przygotować się do badań z krwi? Najważniejsze zasady przed pobraniem

Czy do badania krwi należy być na czczo? 

Nie wszystkie badania krwi, wbrew temu, jakie panuje przekonanie, będą wymagały pozostawania na czczo. W przypadku niektórych badań – wskazane będzie nawet wykonanie ich w innych porach dnia, bez konieczności wstrzymywania się od spożywania posiłków. 
Zazwyczaj warto jednak na dzień przed badaniem powstrzymać się od tłustych i obfitych posiłków i postawić na lekkie dania.

Czy przed badaniem krwi można pić wodę? 

Tak, w większości badań picie wody (zwykłej, niegazowanej) jest nawet wskazane, bo dzięki odpowiedniemu nawodnieniu jest znacznie łatwiej pobrać krew. Jeśli badanie ma zostać wykonane na czczo to bezwzględnie powinno się zrezygnować z napojów, które zawierają cukier, mleko lub inne dodatki. Wtedy to właśnie woda jest najlepszym możliwym wyborem. 

Palenie i alkohol a pobieranie krwi 

Palenie papierosów przed badaniem może wpływać na niektóre parametry laboratoryjne oraz reakcje organizmu, dlatego bezpośrednio przed samym pobraniem warto powstrzymać się od zapalenia. 
W przypadku alkoholu – dzień poprzedzający badanie nie jest dobrym momentem na to, aby spożywać trunki procentowe. Alkohol może wpływać na stężenie glukozy, lipidów, aktywność enzymów wątrobowych oraz inne parametry. Jeśli badanie ma służyć ocenie codziennego funkcjonowania organizmu – warto unikać alkoholu chociaż na jeden dzień przed badaniem (chyba, że lekarz zdecydował inaczej i przekazał inne zalecenia). 

Najlepsza godzina na pobieranie krwi 

Wiele rutynowych badań wykonuje się rano – ma to znaczenie, ponieważ stężenie niektórych substancji we krwi zmienia się w ciągu doby. Szczególnie istotna jest pora pobrania krwi w przypadku oznaczania poziomu kortyzolu. Przy monitorowaniu wyników warto również wykonywać kolejne oznaczenia w podobnych warunkach, by można je było ze sobą łatwiej porównywać. 
Nie oznacza to jednak, że zawsze badanie z krwi musi być wykonywane rano. W przypadku konkretnego oznaczenia należy się kierować wskazówkami i zaleceniami, jakie przekazał lekarz. 

Leki i suplementy a pobieranie krwi 

Nie należy samodzielnie odstawiać stale przyjmowanych leków tylko dlatego, że planowane jest badanie krwi. To, czy lek powinien zostać przyjęty przed pobraniem, zależy od rodzaju preparatu oraz wykonywanego badania. W przypadku niektórych oznaczeń moment przyjęcia dawki ma istotne znaczenie dla interpretacji wyniku.

Suplementy również mogą wpływać na wyniki badań. Szczególnym przykładem jest biotyna, która może zaburzać wyniki niektórych testów laboratoryjnych wykonywanych określonymi metodami.

Dlatego najlepiej ustalić tę kwestię wcześniej z lekarzem. Warto również poinformować osobę interpretującą wyniki o stosowanych lekach i suplementach.

Co zrobić bezpośrednio przed badaniem

Po przyjściu do punktu pobrań warto przez około 10-15 minut spokojnie usiąść i odpocząć. Szybki marsz, bieg lub wejście po schodach, nagromadzony stres, to wszystkie czynniki, które mogą (chociaż nie muszą) zafałszować niektóre parametry. 
Przed badaniem najlepiej jest: 

•    Stosować się do informacji dotyczącej pozostawania na czczo
•    Wypić niewielką ilość wody
•    Unikać intensywnego wysiłku 
•    Nie pić alkoholu na dzień przed badaniami
•    Przed pobraniem chwilę odpocząć 
•    Poinformować o przyjmowanych lekach i suplementach 

Co wpływa na wyniki badań krwi? 

Na niektóre parametry mogą wpływać między innymi posiłki, nawodnienie, alkohol, intensywna aktywność fizyczna, palenie, stres, pora dnia oraz przyjmowane leki i suplementy.
Nie oznacza to, że każde odstępstwo automatycznie sprawi, że badanie będzie niewiarygodne. Jeśli jednak pacjent nie zastosował się do zaleceń, warto poinformować o tym personel laboratorium lub lekarza interpretującego wynik.

Podsumowanie

Przygotowanie do badania krwi zależy od rodzaju wykonywanych oznaczeń. Nie każde badanie wymaga pozostawania na czczo, dlatego najlepiej sprawdzić zalecenia lekarza lub laboratorium dotyczące konkretnego zestawu badań.
Jeśli konieczne jest pobranie na czczo, zwykle oznacza to około 8–12 godzin bez jedzenia. Można natomiast wypić niewielką ilość zwykłej wody. Przed badaniem warto unikać alkoholu i intensywnego wysiłku, a bezpośrednio przed pobraniem przez kilka–kilkanaście minut odpocząć. Leków nie należy odstawiać samodzielnie – sposób ich przyjęcia przed badaniem powinien zostać ustalony z lekarzem.

Bibliografia

Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej. Zalecenia dotyczące przygotowania pacjenta do badań laboratoryjnych.
European Federation of Clinical Chemistry and Laboratory Medicine (EFLM). Recommendations for venous blood sampling.
World Health Organization. WHO Guidelines on Drawing Blood: Best Practices in Phlebotomy.
MedlinePlus. How to Prepare for a Lab Test.